Διαταραχές επικοινωνίας στον Αυτισμό

Ο αυτισμός να είναι μια  διαταραχή που επηρεάζει την ανάπτυξη των γνωστικών αντιληπτικών, κοινωνικών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων των παιδιών, με αποτέλεσμα την απόκλιση από την τυπική ανάπτυξη.

   Οι ελλείψεις που παρουσιάζουν, στην επικοινωνία και την κοινωνικότητα καθιστούν δύσκολη την αυτονομία τους σε προσωπικό επίπεδο και την αλληλεπίδραση τους με αλλά άτομα. Σε όλους τους τομείς της ζωής του ο άνθρωπος, για να μπορέσει να αλληλεπιδράσει με το περιβάλλον γύρω του και να αποκτήσει αυτονομία θα πρέπει κατ’ αρχάς να αναπτύξει λόγο, τον οποίο θα χρησιμοποιήσει για να επικοινωνήσει με τα άλλα μέλη της κοινωνίας . Τα τυπικά αυτιστικά παιδιά ως προς την κατάκτηση του λόγου μπορούν να χωριστούν σε δυο κατηγορίες. Την  πρώτη που περιλαμβάνει τα παιδιά που, παρά τις αρχικές τους προσπάθειες,  δεν θα κατακτήσουν πότε λόγο (περίπου το 50% ), και την δεύτερη  που αναφέρεται στα αυτιστικά παιδιά που κατακτούν ένα είδος «διαταραγμένου» λόγου, όπως είναι: η ηχολαλία, η αντιστροφή αντωνυμιών και η κατανόηση του λόγου στην κυριολεξία.  Αν ληφθεί υπ όψιν και το γεγονός, ότι ακόμα και τα παιδιά που έχουν αναπτύξει λόγο, παρουσιάζουν μεγάλη δυσκολία στον χειρισμό μιας συζήτησης και  δυσκολία κατανόησης της οπτικής γωνίας του ακροατή,  τότε είναι πολύ δύσκολο πρακτικά, για τα αυτιστικά παιδιά να αλληλεπιδράσουν μέσα σε μια ομάδα και να λειτουργήσουν αυτόνομα.

 

Οι κύριες διαταραχές επικοινωνίας που εμφανίζουν τα παιδιά με αυτισμό είναι:

  • Χαμηλό λεξιλόγιο
  • Φωνολογικές διαταραχές,
  • Ασυνήθιστη χροιά και ένταση φωνής
  • Διαταραχές στον  ρυθμό  ομιλίας
  • Δυσκολία στην κατανόηση εννοιών, στην κατανόηση των εκφράσεων προσώπου και στην κατάκτηση των χρόνων των ρημάτων
  • Έλλειψη ή μειωμένος λεκτικού σχολιασμού
  • Δυσκολία στην έναρξη, διατήρηση και λήξη μια συζήτησης
  • Δυσκολία κατανόησης μεταφορών, αινιγμάτων, ανεκδότων, παροιμιών, λογοπαίγνιων.

 

Η αντιμετώπιση των διαταραχών της επικοινωνίας για τα παιδιά που δεν αναπτύσσουν λειτουργικό λόγο, συνήθως  πραγματοποιείται  με εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας όπως είναι, το γλωσσικό πρόγραμμα ΜΑΚΑΤΟΝ και τo PECS ( Picture Exchange Communication System).

Η ανάπτυξη και η οργάνωση της ομιλίας, αποτελεί μεν μια πολύπλοκη διαδικασία, είναι όμως πολύ σημαντική στο να καταφέρει το παιδί, να αλληλεπιδράσει με το περιβάλλον γύρω του και ενταχτεί ως ισότιμο μέλος στην σημερινή κοινωνία.

 

Νίκος Πολύζος

PT, MA, Bobath - NDT

 

Πηγές:

Βογινδρούκας, Ι. 2005. Διαταραχές επικοινωνίας και λόγου στον αυτισμό -εναλλακτικά συστήματα επικοινωνίας. Στο: Διεπιστημονική Προσέγγιση Αυτισμός, (2005), Ζωοδόχος Πηγή, Ηράκλειο. σελ. 17-33.

Δράκος, Δ.Γ. 2003. Ειδική Παιδαγωγική των Προβλημάτων Λόγου και Επικοινωνίας. Β Έκδοση. Αθηνά: Ατραπός.

Δροσινού, Μ. 2001. Μελέτη πάνω στον Αυτισμό, Γλασκώβη 2000. Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων. Τεύχος 4, σσ. 83-103

Παπάνης, Ε.,  Γιαβρίμης, Π.,  Βίκη, Α. 2009. Καινοτόμες προσεγγίσεις στην Ειδική Αγωγή. Εκπαιδευτική έρευνα για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Αθήνα: Εκδόσεις Ι. Σιδέρης.